Pismo uczniówWydanie internetowe i drukowaneDo czytania z Rodzicami
KURIER Logo szkoły SZKOLNY
CZYŻÓWKI
Zespół Szkolno-Przedszkolny w Czyżówce
Publiczna Szkoła Podstawowa im. Adama Mickiewicza i Publiczne Przedszkole
Rok I. — Nr 1.Czyżówka, listopad 2026Egzemplarz bezpłatny
← Numer 1 · listopad 2026
Kącik historyka · Z podróży

Rowerem na Saharę

We wrześniu 2017 roku zapakowałem rower do kartonu i poleciałem do Maroka. Stamtąd sam pojechałem przez góry i kamienistą pustynię aż na wydmy Sahary. Wszystko relacjonowałem na bieżąco na mojej stronie Camell Bike. Z tamtych zdjęć, nagrań i wpisów powstał film, który możecie obejrzeć poniżej.

Film z wyprawy · 13 minut · zdjęcia, nagrania z kamerki i wpisy z 2017 roku. Muzyka powstała komputerowo, specjalnie do tego filmu.

Rower w kartonie

Wszystko zaczęło się od mapy i, jak to wtedy nazwałem, „ambitnego planu przejechania Maroka”. Do domu przyszły specjalne opony na piasek, potem było pakowanie sakw i roweru do kartonu. W dniu wyjazdu napisałem: „Hmmm, mam problem. Nie mieszczę się do windy”.

W Agadirze, nad Atlantykiem, okazało się, że rower przyleciał w całości. Do Warzazat dojechałem samochodem, przez dwie przełęcze Atlasu: Tizi n'Test (2100 m n.p.m.) w drodze do Marrakeszu i Tizi n'Tichka za Marrakeszem. Pierwotnie chciałem ruszyć rowerem już z Marrakeszu, ale na miejscu zmieniłem plan i zacząłem od Warzazat. Zwiedziłem tam Atlas Studios, gdzie kręci się filmy. 13 września napisałem: „Właśnie zostałem sam. Już tylko rower, pustynia i przygoda. No i węże, i skorpiony…”.

Mapa poglądowa trasy wyprawy: samochodem z Agadiru przez Marrakesz do Warzazat, rowerem z Warzazat przez Skourę, Tinghir i Erfud do Merzugi, autobusem z Merzugi do Agadiru
Trasa wyprawy (mapa poglądowa). Czerwona linia: rowerem, około 357 km.

Pierwsza lekcja o Afryce

Pierwszą noc spędziłem u Aziza, w namiocie rozbitym w jego sadzie oliwnym. Już tego wieczoru zaczęła się szybka nauka arabskiego alfabetu. Jak zauważyłem, „w hotelu tego nie podają”. Rano zapisałem pierwszy wniosek: „Pierwsza lekcja o Afryce: nie zabieraj tyle rzeczy ze sobą”. Część bagażu zostawiłem u Aziza do odebrania w drodze powrotnej.

Namiot rozbity w sadzie oliwnym
Pierwszy nocleg: namiot w sadzie gospodarza.

Gospodarz powiedział mi, że w okolicy jest grób cadyka. Jako historyk nie mogłem tego przegapić. Cadyk to w tradycji żydowskiej człowiek szczególnie prawy i pobożny, a do grobów cadyków przyjeżdżają pielgrzymi. Półtora kilometra od drogi, nad jeziorem, stoi grobowiec rabiego Abrahama Wazany, obok jest stary żydowski cmentarz i synagoga „Birkat Awraham”, czyli „Błogosławieństwo Abrahama”. To ślad po Żydach marokańskich, którzy przez stulecia mieszkali w tych stronach. Jeszcze w połowie XX wieku żyło ich w Maroku ponad 200 tysięcy.

Biały grobowiec z zielonym dachem nad jeziorem, przed nim płyty nagrobne
Grobowiec cadyka i żydowski cmentarz nad jeziorem.
Tablica z napisem po hebrajsku nad wejściem do synagogi
Tablica nad wejściem: synagoga „Birkat Awraham” imienia cadyka rabiego Abrahama Wazany.

Klima na głowie

Potem było już tylko „powoli, powoli, kilometr za kilometrem”. Za ostatnimi drzewami oazy Skoura zaczęły się kamienie i piach.

Autor z rowerem obładowanym sakwami na kamienistej pustyni
Rower z sakwami i kamienista pustynia po horyzont.

Na upał poradził mi lokalny kolega. Namówił mnie na turban, czyli „klimę na głowie”: pięć metrów materiału za dziesięć euro. Następnego dnia znajomy skomentował zdjęcie: „Widzę po wyrazie twarzy, że działa”. Odpisałem krótko: „Działa”.

Autor w niebieskim turbanie w sklepie z tkaninami
„Zostałem namówiony na klimę na głowie”.

Po drodze była tadżinowa jajecznica i śniadanie na przydrożnej stacji, gdzie nie było prądu do naładowania sprzętu: „będę musiał polegać na tym, co mam, i na tym, co wypedałuję”. Mijałem domy i stare kazby z glinianych cegieł. Noce spędzałem w namiocie, a wieczorami, kiedy był zasięg, robiłem transmisje na żywo dla znajomych w Polsce.

Nocne niebo z gwiazdami widziane z wnętrza namiotu
Noc na pustyni: niebo pełne gwiazd, widziane z namiotu.

Sahara zdobyta

18 września napisałem: „To już chyba Sahara. Piasek jest, krajobraz jeszcze nie filmowy, ale ewidentnie Sahara zdobyta. Choć ledwo żyję”. Noc wcześniej spałem w namiocie wśród palm, w miejscu, które rano nazwałem „rajską plażą”. Dzień później przez pustynię przy drodze szło całe stadko wielbłądów, a po dotarciu do Erfud zameldowałem: „Dojechałem do hotelu i umieram”.

Namiot i rower wśród palm na piasku
Nocleg w oazie, czyli „rajska plaża”.

Nagrodą były wydmy Erg Chebbi koło Merzugi, czyli taka Sahara, jaką znamy z filmów: złoty piasek aż po horyzont.

Autor na wydmie Erg Chebbi z uniesioną ręką
Erg Chebbi koło Merzugi: Sahara z filmów.

Powrót

21 września rower trafił do autobusu. Z Merzugi do Agadiru jest od 650 do 770 km, zależnie od trasy. Za oknem zostały palmowe oazy i kamieniste płaskowyże. Z dworca w Agadirze napisałem ostatni wpis z trasy: „Przeszło 700 km za mną. Teraz już tylko lotnisko, pakowanko do kartonu i lot do Polski”.

Palmowa oaza, w tle skalisty płaskowyż
Droga powrotna: palmowa oaza pod płaskowyżem.

W sumie rowerem przejechałem około 357 km: z Warzazat przez Skourę, Tinghir i Erfud do Merzugi. To siedem dni w siodle, od 14 do 20 września. Do Warzazat dojechałem samochodem (około 500 km z Agadiru), a z Merzugi do Agadiru wróciłem autobusem. Cała wyprawa trwała dwa tygodnie.

Cytaty pochodzą z moich wpisów na stronie Camell Bike z 2017 roku.

Zbigniew Razowskinauczyciel historii i informatyki

← Wróć do: Numer 1 · listopad 2026